امورشان هست ، هم چنان كه در تفسير ( اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ ) « 1 » نيز گفتيم ، و به زودى در تفسير آيه هم خواهيم گفت ، و لكن اين ولايت مختص بصالحان نيست ، چون در آيه نامبرده انبياء ، و صديقين ، و شهداء ، را هم نام برده ، كه با صالحان در آن ولايت شريك هستند . پس بايد ديد آن اثرى كه مخصوص صالحان است ، و هيچكس در آن شركت ندارد چيست ؟ يك چيز مىتواند باشد ، و آن داخل كردن صالح در رحمت است كه عبارتست از امنيت عمومى از عذاب ، چنان كه هر دو معنا در باره بهشت آمده ، يك جا فرموده : ( فَيُدْخِلُهُمْ رَبُّهُمْ فِي رَحْمَتِه ، پروردگارشان آنها را داخل در رحمت خود مىكند ) « 2 » ، يعنى داخل در بهشت مىكند . و جاى ديگر فرموده : ( يَدْعُونَ فِيها بِكُلِّ فاكِهَةٍ آمِنِينَ ، در بهشت هر ميوه را كه بخواهند صدا مىزنند در حالى كه ايمن هستند ) . « 3 » و خواننده عزيز اگر در جمله : ( وَأَدْخَلْناه فِي رَحْمَتِنا ) . « 4 » و نيز در ( وَكُلًّا جَعَلْنا صالِحِينَ ) . « 5 » ، دقت كند ، كه خدا در اين دو مورد عمل را به شخص خودش نسبت مىدهد ، و مىفرمايد : ( ما او را داخل در رحمت خود ميكنيم ) و نمىفرمايد : ( او داخل در رحمت ما مىشود ) . و از سوى ديگر اين مطلب مسلم را هم در نظر بگيرد ، كه خداى تعالى هميشه و همه جا اجر و پاداش و شكرگزارى از بنده را در مقابل عمل و سعى بنده قرار داده ، آن وقت مىتواند بروشنى بفهمد كه صلاح ذاتى ، كرامتى است كه ربطى به عمل و سعى و كوشش ، و خلاصه ربطى به خواست و اراده بنده ندارد ، و موهبتى نيست كه آدمى از راه عمل آن را بدست آورد ، آن وقت معناى آيه : لَهُمْ ما يَشاؤُنَ فِيها وَلَدَيْنا مَزِيدٌ ، آنان در بهشت هر چه بخواهند در اختيار دارند و نزد ما بيش از آنش هم هست ) « 6 » . را خوب مىفهمد ، و متوجه مىشود كه جمله ( لَهُمْ ما يَشاؤُنَ فِيها ) آن پاداشهايى است كه هر كس مىتواند از راه عمل بدست آورد ، و جمله ( وَلَدَيْنا مَزِيدٌ ) ، آن موهبتهايى است كه از راه عمل نصيب كسى نمىشود ، بلكه در برابر صلاح ذاتى اشخاص است ، كه انشاء اللَّه تعالى در تفسير سوره ( ق ) توضيحش خواهد آمد . از سوى ديگر اگر خواننده عزيز در اين نكته هم دقت كند ، كه ابراهيم چه حال و چه مقامى داشت ؟ پيغمبرى بود مرسل ، يكى از پيغمبران اولوا العزم ، و نيز داراى مقام امامت ، و مقتداى عده اى از انبياء و مرسلين ، و به نص ( وَكُلًّا جَعَلْنا صالِحِينَ ) . « 7 » كه ظهورش در صلاح دنيايى است ،

--> 1 - سوره فاتحه آيه 5 2 - سوره جاثيه آيه 30 3 - سوره دخان آيه 55 4 - سوره انبياء آيه 75 5 - سوره انبياء آيه 72 6 - سوره ق آيه 35 7 - سوره انبياء آيه 72